Zambia op 50
Het is niet allemaal leuk en spelletjes geweest, maar het is grotendeels vreedzaam geweest
Zambia is altijd een relatief vredig land geweest en, hoewel de strijd voor onafhankelijkheid niet verlaagd moet worden, is het waarschijnlijk een indicatie van de vredelievende volkeren van Zambia dat dit een Eervolle stap naar onafhankelijkheid was zonder langdurige guerillaoorlogen en daaropvolgende burgeroorlogen. Hoewel er periodes van sociale onrust en ongehoorzaamheid waren, moeten de “Founding Fathers” achter de onafhankelijkheidsstrijd bewonderd en gerespecteerd worden voor hun geduld tijdens de gecompliceerde onderhandelingen met de koloniale heersers van Noord-Rhodesië, wat resulteerde in een soepele overdracht van de macht. Zambia werd op 24 oktober 1964 een onafhankelijk land, een dag gekozen omdat het de Dag van de Verenigde Naties was.
Zambia kwam naar voren met zoveel belofte en potentieel. Onderwijs was gratis, gratis melk op school, een werkend gezondheidssysteem, een gezonde economie en zoveel beloften voor een ideale utopie. Dit was een rijk land met spectaculaire mineralenafzettingen die niet langer werden gebruikt om de Federatie te financieren. Het is altijd gemakkelijk om terug te kijken en fouten te spotten en eerlijk gezegd is er geen enkel land en geen enkele regering die geheel zonder fouten kan bestaan of verkeerde paden kan volgen. Gebeurtenissen buiten de controle van een land kunnen catastrofale effecten hebben, vooral wanneer ze verergerd worden door slecht doordachte beslissingen en slecht advies.
De koperprijzen stortten in, de olieprijzen schoten omhoog. Zambia's standpunt tegen UDI in Rhodesië en, als een landlocked buur, het effect van de VN-sancties op Rhodesië en de noodzaak om nieuwe handelsroutes door Dar-es-Salaam te vinden. De constitutionele wijziging naar een eenpartijstaat en de nationalisatie van de mijnen en andere voorheen rijke bedrijven. De lijst van redenen waarom en hoe dit eens rijke land in een moeras van economische problemen is gezakt lijkt eindeloos.
Laten we het hele continent hier omvatten terwijl we ook een bredere oorzaak en gevolg overwegen. Helaas wordt Afrika enigszins door globale politieke machtsverschuivingen beïnvloed en, wanneer het de supergrootmachten uitkomt, helpen of belemmeren ze dit worstelende continent of, in het begrip van de werkelijk onwetenden, worstelend land! De wereldpers portretteert Afrika als een plaats van niets dan snijdende armoede, ongeregelde milities die razen in Toyota Land Cruisers vol met de nieuwste rebellenwapens en munitie, een situatie zonder hoop. Helaas zijn droogte, honger, ziekte en vliegen besmette degradatie vaak de enige berichten die de eerste wereldschermen sieren. Afrika bracht de jaren 70 en 80 door met gebroken worden tussen het kapitalistische westen en het communistische oosten, waarbij elk verschillende despotische regimes financierde terwijl ze geprobeerd hebben een controlerend belang te krijgen in de enorme mineraalrijkdom. Niet alleen koper, goud en zilver maar ook chroom, kobalt, aluminium, uranium en andere minder bekende maar niet minder belangrijke mineralen. Pasgeboren landen met politiek naïeve leiders werden uitgenodigd en verleid door aanbiedingen van achterkamertjes en omkopingen. De politieke elite werd rijker terwijl de bevolkingen verder in verwaarlozing zonken. Zambia was een pion in dit lelijke schaakspel en deed niet veel om de kansen te verbeteren.
De opwindende late jaren 80 en vroege jaren 90! De Berlijnse muur viel, Perestrojka, het Tiananmenplein, de vrijlating van Nelson Mandela. Plotseling was de wereld een andere plek en het schaakbord werd de lucht in gegooid. In Zambia hadden de mensen genoeg van tekorten en ontberingen. Voedselrellen braken uit. Het verbod op andere politieke partijen werd opgeheven en tot verbazing van de heersende United National Independence Party (UNIP) verloren ze de eerste multiparty-verkiezingen die in oktober 1991 werden gehouden, ze waren zo ver van de mensen af dat de resultaten hen volledig verrasten!
Zambia ging nu een periode van verandering en rehabilitatie binnen. Voor het grootste deel enorm positief met verbeteringen in wegen, privatisering van opgezette parastatale bedrijven, investering in landbouw en handel. Terwijl politici nog steeds denken dat het hun recht is om hun nesten te vullen en een anonieme bankrekening zonder vragen bij de baan komt, leren de Zambianen dat ze “Nee” kunnen zeggen! Toen de tweede president Frederick Chiluba besloot te proberen de grondwet te wijzigen om zichzelf een derde termijn in functie te geven, zeiden de mensen kalm “Dat gaat niet gebeuren!” - en dat gebeurde ook niet. Vredige democratische verkiezingen volgden en Levy Mwanawasa werd verkozen.
De volgende uitdaging waarmee het land werd geconfronteerd was de dood van Mwanawasa. De sceptische wereld keek verwonderd toe toen de vice-president, Rupiah Banda, werd geaccepteerd als waarnemend president voor de constitutioneel voorgeschreven 90 dagen voordat er noodverkiezingen werden uitgeroepen, en daarna als president werd gekozen voor de rest van Mwanawasa’s termijn. Nogmaals, pessimisten werden weersproken toen de Movement for Multiparty Democracy (MMD) partij werd afgezet en Michael Sata van de Patriotic Front (PF) werd gekozen als president. Er lijken altijd beschuldigingen van stembusfraude te zijn rondom verkiezingen, maar onafhankelijke waarnemers en het grote publiek accepteren allemaal dat ze meestal vrij en eerlijk zijn.
Op 24 oktober 2014 vierde Zambia 50 jaar onafhankelijkheid. Vieringen iets overschaduwd door geruchten en ontkenningen over de afwezigheid van president Sata van de festiviteiten. De geruchten bleken grotendeels waar te zijn toen, op 28ste oktober 2014, nieuws over de dood van Michael Sata in een ziekenhuis in Londen de krantenkoppen bereikte. Zambia verbaasde de wereld nu door vice-president Guy Scott kalm als waarnemend president te accepteren. Niet zo verrassend aangezien het land deze uitdaging eerder had aangetroffen, maar zeker verbazingwekkend omdat Guy Scott de eerste democratische witte president is van een onafhankelijk Afrikaans land! Constitutioneel kan hij de volgende verkiezingen niet betwisten omdat zijn ouders niet in Zambia zijn geboren, maar voor ten minste 90 dagen zal Zambia een witte president hebben en tot nu toe, afgezien van de ruzies binnen de PF-partij, lijkt alles in de gebruikelijke Zambische stijl te zijn aangenomen! Laat de volgende verkiezingen maar komen!
Dit is een natie van aardige mensen. Een relaxte, gelukkige, tolerante bevolking die een intolerantie voor corruptie, hebzucht en incompetentie moet ontwikkelen.
Zambia heeft de potentie om niet alleen een belangrijke mineraalleverancier te worden, maar ook een agrarische grootmacht en een uitstekende toeristische bestemming. Er moet veel gedaan worden en er zijn vitale investeringen nodig in onderwijs en gezondheid onder andere. Maar ik ben ervan overtuigd dat er steeds meer succesverhalen zijn, we horen er gewoon niet vaak genoeg over. Er is land, water, een ideaal klimaat, natuurgebieden rijk aan wild, mineralenrijkdom en die nooit te onderschatten natuurlijke hulpbron, een verbazingwekkend vriendelijke en gastvrije, glorieuze patriottische bevolking!
